نويسنده افسانه پايدار-شهرزاد نيوز
کلارا زتکين روز ۵ ژوئيه ۱۸۵۷ در آلمان به دنيا آمد و در سال ۱۹۳۳ در شهري در نزديکي مسکو درگذشت. او يکي از بانفوذترين چهرههاي سياسي آلمان در دفاع از حقوق زنان، دفاع از مبارزهي طبقاتي کارگران عليه نظام سرمايهداري، مبارزه عليه جنگ و فاشيسم در اوايل قرن بيستم بود.
محل تولد کلارا دهکدهاي بود که ساکنين اصلي آن کارگران معدن بودند. پدر کلارا معلم اين دهکده بود و شايد تحت تأثير او بود که کلارا نيز بعدها اين شغل را براي خود برگزيد. سال ۱۸۷۴ که به همت آگوسته اشميت سميناري براي معلمان، و فعالان حقوق زنان برگزار ميشود، آغاز آشنايي کلارا زتکين 17 ساله، نه تنها با جنبش زنان و جنبش کارگري، بلکه با دوست و شريک زندگي سالهاي بعدش، اُسيب زتکين بود.
کلارا زتکين نه تنها تضادي بين فعاليت براي حقوق زنان و مبارزه براي برقراري جامعهاي عادلانه که کنترل توليد به دست کارگران باشد، نميديد و براي تحقق هر دوي آنان مبارزه ميکرد، بلکه رهايي کامل زن را تنها در بستر مناسباتي امکان پذير مي دانست که آنان را از وابستگي اقتصادي برهاند. به همين دليل او مردها را دشمن واقعي زنان نمي دانست، بلکه روابط و مناسبات موجود را دشمن هر دوي آنان مي شمرد.
براي تحقق اين ايده، کلارا زتکين نيز مانند بسياري از زنان و مردان مبارز بايستي بهاي سنگيني ميپرداخت. پيوستن او در سن ۲۱ سالگي به حزب سوسيال دموکرات آلمان که در آن زمان غيرقانوني بود، منجر به دستگير ي مکرر او و در نهايت اجبار به ترک آلمان و زندگي در تبعيدشد. در پائيز ۱۸۹۰ که فعاليت حزب سوسيال دموکرات آلمان آزاد شد، او نيز با خانوادهاش به آلمان بازگشت. کلارا در آلمان در سال ۱۸۹۹ با نقاش جواني به نام فريدريش زوندل ازدواج کرد، اما طولي نکشيد که اين رابطه به شکست منجر شد.
کلارا زتکين هرگز در فعاليت هاي سياسي خود نقش جنس دوم را بازي نکرد و اين اجازه را نيز به ديگران نداد تا چنين نقشي را به او تحميل کنند. او از بنيانگذاران انترناسيونال اول در سال ۱۸۸۹ و يکي از نمايندگان انقلابي در فراکسيون مارکسيستهاي انقلابي حزب سوسيال دموکراسي آلمان بود. در اين سال، او به همراه روزا لوگزامبورگ و کارل ليبکنشت که در سال ۱۹۱۹ ترور شدند، از اين حزب جدا شده و گروه اسپارتاکوس را تشکيل دادند. اين گروه، يک سال بعد، نام اتحاد اسپارتاکوس را براي خود برگزيد که هستهي اوليهي حزب کمونيست آلمان را تشکيل داد. زتکين از سال ۱۹۲۷ تا ۱۹۲۹ يکي از اعضاي کميتهي مرکزي اين حزب بود. او همچنين از سال ۱۹۲۱ تا ۱۹۳۳ عضو کميتهي اجرايي انترناسيونال کمونيستي و از سال ۱۹۲۵ رئيس "کمک سرخ در آلمان" بود. در فاصلهي سالهاي ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۳ در دوران جمهوري وايمار نيز او نماينده در مجلس آلمان بود.
مبارزه براي کسب حقوق زنان، يکي از مهمترين زمينههاي فعاليتهاي سياسي- اجتماعي کلارا زتکين بود. . زتکين يکي از پيشقراولان مبارزه براي کسب حق رأي براي زنان است. نشريهي زنان به نام "برابري"، از سال ۱۸۹۱ تا ۱۹۱۷ به همت و با مسئوليت او منتشر ميشد. او در کنگرهي مؤسس انترناسيونال دوم، در تاريخ ۱۹ ژولاي ۱۸۸۹، بر سر خواستهاي زنان در رابطه با کسب حق رأي، انتخاب آزادانهي شغل و حمايت ويژه از زنان در قوانين اجتماعي، صريحاً به بحث با فعالان حقوق زنان ميپرداخت که از منافع طبقات مرفه و سرمايهدار حمايت ميکردند. او درسخنراني خود در اين جلسه چنين استدلال ميکند:
"ما ميدانيم که رهايي کامل زنان، نه تنها با به دست آوردن حق اشتغال ميسر است و نه، تنها با داشتن حق تحصيل، اگر چه اينها نيز حقوق طبيعي و مسلم ما و حتي مقدم بر حقوق سياسي ما هستند. گواه ما، تجربهي کشورهايي است که در آنان زنان حق شرکت در انتخابات باصطلاح همگاني، آزاد و مستقيم را دارند. در اين کشورها، حق رأي، بدون داشتن استقلال اقتصادي زنان، تفاوتي واقعي در وضعيت آنان به وجود نياورده است. اگر رهايي اجتماعي تنها با رهايي سياسي ميسر بود، بايستي در اين کشورها معضلات اجتماعي زنان نيز با کسب حق رأي حل شده باشد. ما معتقديم که رهايي زن تنها با رهايي انسان و در بيان اقتصادي آن با رهايي کار از سرمايه ميسر است... اگر همين امروز تمام قوانين موجود نيز تغيير کرده و زنان نيزهمان حقوقي را که مردان دارا هستند، بيابند، باز اين به معناي رهايي از استثمار اقتصادي زنان و پايان يافتن بردگي نيست."